Hier köönt ji wat uppe Platt lesen

Dat harr noch veel slimmer komen könnt.

 

He was bekannt as een bunten Hund. Jedeen in`t Dörp un inner ganzen Ümgegend kenne em. Vun wegen siner Angiften un putgen Lebenswies wurd he as Sonnerling afstempelt. Vun sik sülvens säh he, -ganz sülfsbewußt-, wer mi nich kennt, hett de Tid verpennt.

Et künnt passeern, wat wolle, to alls möt he sein Senf dortogeven. Un wenn sein Kommentar to Enne wär, säh he jedsmol: Lüe ,säh he, ick seggt jo, dat harr anners noch veel slimmer komen könnt. Un dorbi tregg he dat „Veel,veel“ so richtig lang uteenanner. Man mot jo taugeven, dat he met sin „et harr jo noch veel,veel leger komen künnt“ok mannigmolrecht har.

 

Nu wohne in disset Dörp een Frachtfuhrmann, de kutschiere met sin Peergespann för `ne Bruerie de Beerfätter wiet obers Land, mannigmol ok no Hammborg oder Brem. De Reis duerte meist mannig Doge, bet he denn wedder torügge weer. Met siner Fahrerie verdene he för de dormolige Tid `nen Batzen Geld.

 

Weil he un sin Frue keen Kinner harrn, künn sik seine Frue `nen scheunen Dag maken. Abers wie dat denn so is, wennde een dat so richtig godgohn deit un man nich so recht wat to daun hett, wart datt miteens ok langsom langwielig. Un disse Langewiele verdreef sik sine Frue met annere Mannslüe.

 

As nu eendags de Fuhrmann opeens fröger as normol no Hus keem, ertrappe he sine Frue in Flagranti, meent, met een anner Kirl in`t Bedde. De Fuhrmann fackel nich lang, tregg sin Pister, de he jümmers an sik har, un schöt den Levharber vun sin Frue doot.

 

De Nohricht vun disset Maleur verbrede sick so flink as een Buschfüer. Et was noch keen Stünd vergohn, dor wüßten dat all Lüe in`t Dörp un umtau.

Un use Sunnerling harr dat ok uppeschnappet un snakte upperegt met de Nohbers un annere Lüe öber dat Blutbad. Un taun Sluß meent he weer: „Lüe, ick segg jo, dat harr noch veel, vell leger komen kunnt.“

„Dat is jo woll nich möglich, dat dat noch veel leger komen künnt“, säh sin Nober Heinrich,“eener dode un de Frue greun un blau slogen, dat is doch woll de Gipfel.“

 

„Nee,nee, ik segge jou, dat harr noch veel, veel leger kummen könnt!“

„Na, wie denne?“

„Jo, wenn de Fuhrmann noch een Dag fröger no Hus komen wär, dennso harr he mi doteschoten“.

Geschichte aus dem Teufelsmoor. (Vertell doch mal für NDR)

Denn Irsten bringt´s den  Dood,

denn Tweeten de Not,

denn Dritten dat Brot. (Ut Bookweizen, weest woll)

Dat weer de Spruk, de op de Moorbuern todreepen dä. Dormols, as de ole Stootsrot Finndorf  dat Düvelsmoor bi Bremen angung.

Kunnst di denken, woans ik vun schriven do? Recht hest, vun de Moorkootenlüe, de Finndörpschen, de ton Leben towenig un ton Starben to väl harrn.

 

Jan-Hinnerk wär een vun de Irsten, de den Roop folgen dä und inn´t Moor, dat gruslige, trekken dä, denn se hefft emm jo een lütt kleen´t Hus versproken. Dat dat denn een windscheefe Kaat wär, wo in´n Winter bannig inböten mößt, damit nich fastfreern deist, dat het he vörher nich wöst. Ober nu leevt he hier al söß Johr met sine Stine, un to fiev Kinners hebbt se dat al bröcht. Dat dat wenig Brot denn dör seeben Köpp deelt warrn möst, dat bedenkt se vörs nich, se hefft an de Hänn denkt, de se tohand gohn könnt.

Jan-Hinnerk sin ölst Söhn is Kool, de just datein wurn war. He wär man noch recht spittelig, obers he möst sin Voder schon gau hölpen, denn de kunn nich mehr so, as dat nödig weer.

 Dat gung jo nun schon gau op den Harvst tau, un se wullt wedder een Lodung Törf met denn lütten Törfkohn no Brem schippern. Wenn se Gluck harrn, harrn se soveel Verdeenst, dat se for veer Weeken Brot un ne Zop up den Disch harrn.

Dat weer jedsmol ne anstrengt Reis, den Kohn bet öber de Halskrus met Törf vullpackt, irst dör de smolen Grobens und öber de Klappstaus staken, bet se denn inn de Hamm keemen, un wenn se Glück harrn, kun´n se dat darkbrune Segel upsetten, wenn de Wind günstig weer. Man dat weer meist nich, weil dat scheepern  no West gung, un meist keem de Wind grod vun de Eck. Entwedder se möst vörder staaken, oder, wenn se Glück harrn, kun´n se krüzen. Un so duurt dat meist twee Dog, bet se in Brem wärn, un deswägen harr de lütte Kohn ne lütt Kajüt, in de se innkrupen kun´n, wennt to Nacht güng.

Nu weern se wedder ünnerwegens, dör de Grobens, de Hamm dool un de Wümm wedder bargup. Dör endlose Wischen güng´t dann no Brem tau, un de Törms von den groten Dom wiist jem den Weg.

In Brem moogt se denn in´n Törfhoben fast, un vör Dau un Dag möt Jan-Hinnerk un sin Söhn ut de Kajüt, üm den Kohn leddig to moken. Denn bold keemen de Köpers, de Hansestädtschen, de Husdeeners, üm for de Herrschaften wat intoböten to koopen. Un denn güng dat hanneln los, un dat güng um Groten, nich um Dalers. Un wat denn letzends in´n Büdel keem, hett man grod vört überleben reegt.

Un wenn se denn hannelseens worn weern, dennso möst de Katenbuern ok noch för dat uploden up de Peerfuhrwarken sorgen, denn de Husdeeners, de weern sik to fien dorto.

 

Korl – weest, de Söhn vun Jan-Hinnerk-, stünn grod baben up denn Wogen un nähm de Körf met den Törf vun sin Voder an, as de Peer, wat weet ik worüm, plötzlig scheuen däen.

Se reten an dat Fuhrwark, un Korl käm in´t Wanken, kunn sik nich mehr holen un fallt unners in´n Dreck. Dat nich alleen, ok de upstapelt Törflodung käm vun baben un up den Jung , un vun jem wär nix mehr to sähn.

Jungedi, dat wär een Malheur, de Kutscher harrn Last, de Peer to beruhing, un Jan-Hinnerk un anner umstä Lüe mogt sik daran, Korl uttogroben. Sin Voder mog gornich daran denken, dat emm wat passiert wär, un wovon schall he denn den Doktor betolen, wenn he sik wat broken harr. An wat noch leegeres wull he nich glöben, denn sin Söhn kunn jo ok to Dood kamen ween.

 

As se denn met alle Händ de Lodung anne Sied rümt harrn, leeg dor Korl un röög sik nich.

Nich dat he dod bleben is, dat markten se schnell, denn he stöhnt lies vör sik henn. Wat nu?

 

Een Doktor weer nich to Stee, un Krankenwogen met tatü-tata gev dat noch nich. Allenfalls holprige Peerfuhrwarken, de emm kutschieren künn. Ton Glück wär dor nu soone Kromersch, de  anners an de Torfbuern Hannelswore, de se in ähre Koten bruken däen, verköpen deit und sik son beten ok opt kwaksalbern verstünn, un de keek sik den Jung an un beföhl emm hier un dor. Un bald harr se rutfunnen, wat emm fehln deit.

He wär von den hogen Wogen up een Steen sleit un harr sik den Achtersten bannig demoliert. Dat weest du jo ok, wie weh dat doen kunn. Obers veel dulliger weer, dat he sik ok noch een Been broken harr. Nu wär dat Jammern grot, nich nur bi den Jung, meist soväl ok bi Jan-Hinnerk.

He kunn emm doch nu nich met in sin lütt Kat nehm, welk een Minsch schall siin Korl den nu wedder up de Been bringen?

Schuld an dat Unglück harrn jo de Kutschers, de sik de Fingers nich krumm moken wullt, siedaf  Karten kloopen däen un sik üm de Peer nich kümmert harrn. Doch wat schall de arm Jan-Hinnerk gegen düsse Stadtminschen utrichten, wenn se man ok bloß Bedeenstete wärn.

 

As he dor nu so stünd un beide jammerten –Korl, weil he bannig Piin harr un Jan-Hinnerk, weil he nich wöst, wie he dat Malheur to Enn bring´n schall, keem dor doch soon fien Herr met een Zylinner up den Kopp un in de Hand een Stock ut swattet Holt met silbern Beslag. He seet up een fein rutputztes Peerd, nich soon Ackergaul, as de Fuhrwarkers harrn. He wull grod in´n Börgerpark –dat is de Wald, in demm de Brermer Börgers un de högeren Lüe Müßiggang dreeben doen- wat vör siin Seel doon, as he hier vörbikeem un dat uplopen Volk säh.

 

He möss jo woll een bekannten Mann ween, denn all mokt se emm voors Platz, un as he frogen deiht, wat passert weer, harrn de Lüe emm dat seggt. Dor steegt he vun sin Peerd und gung to de beiden Minschen, de hüt dat Unglück dropen harr. Korl leeg noch jümmers up de Eer, se harrn emm nur gau een bittgen Stroh ünnerleggt, mehr kunn de nu nich vör emm doen.

De fine Herr, dat wär een Advkaat, een ganz bekannter, un harr Mitleid met die beiden Moorlüüd. Irst schickt he gau to een Doktor, de den Jung versorgen schull, un denn bescheed he de Husdeener von düsset Peerfuhrwark, dat eer Patriarch, den he good ken´n  deiht, up de Stä hierherbemögen schull.

De Husdeeners harrn nu dat Zittern in de Knee, denn se wößten woll, dat se Schuld an de Sook harrn. Dat duert ok nich lang -Breem wär to de Tieden jo noch öberschaubor- un irst keem de Doktor met sin Einspännerkutsch und kümmert sich fors üm usen lütten, bedauernswerten Korl. För sin Been bastelt he eene Schien ut Holt, un för siin Achtersten het he een Solben proot. De Froonslüe, de dorbistünn, lüstern, denn sowat sütt man jo ok nich alle Dog. Un as he dormit dör wär, keem ok de Patriarch, de Rieke, un dat Volk mokt emm ehrfürchtig Platz.

De Advkaat vertellt emm, wat he wüßt, un de Patriarch käm inn´t Grübeln. He kunn sik jo nu nich so dorvon stehln, wenn ok de Moorlüd nix gegen emm doen kün´n. Man he wär een von de Sort, de nich nur dat Geld in´n Sinn harr –sülke Lüe gev dat fröger ok- sundern he harr een metföhlndet Hart.

He güng met den Doktor, den Advkaat un Jan-Hinnerk up de Sied un berootschlogt. Emm keem denn een fein Gedanken. As he sik Korl ansein het, wär dat, as wenn he emm all langs kennen deit. He harr ganz wunnerlichen Gedanken, un so seeg he to de dree annern, he wull dorför sorgen,  dat Korl wedder up de Been käm un he keen Mangel hebben schall.

 

Korl schall in sin Hus dat Malheut utkureern, un he wull sehn, wat he sunst so noch vör emm doon kunn. Jan-Hinnerk gev he twee Brermer Güldtaler, dat weer soveel, as he sunst in´nt ganze Johr bi harter Arbeit nich harr, un so weer dat broken Been un de afschrammt Achtersten letztend een Glücksfall för de Moorkaatenlüüd.

 

Und wat ik ju noch seggen will: Korl is dennso bi de Stadtminschen bleben un hett een utkamen Beruf  leert. Man- he hett sine Familje, sine Ollern un Geschwister, nie nich vergeten, und jümmers, wenn het to Besök keem, weer dat een scheunet Weddersehn,  un sin Voder wär de ständige Lieferant för den Patriarch, un he möst nich mehr jümmers üm jeden Groschen lang hanneln.

So is dat Leven. Wennst irst denkst, nu geiht nix nich mehr, so is am annern End vun´n Tunnel doch een Licht- kannst di up verlaten.

Kinner. (Vertell doch mal für NDR)

 

Wenn se ganz lütt sünd: Oh wie söt, oh wie knuddelig, ganz de Papa., or de Mama, or Oma Else, or wat weet ik.

Wenn se ton Kinnergorten henkoom schöt: „Kannst du denn ok schon met de Schohbänner ne Sliepen maken?“

Wenn de irste Scholdag anstohnt deit: „Jungedie, de Tüten is jo meist gröter as du, un hest`t denn ok schon rinkiekt, wat dor allens in is? Un nich, dat allens up eenmol upeten deist, dennso kriegst bannig Buckpien vun“

Un  denn so met söben or achte: “De Jack treck ik obers nie nich an, Jan-Willem de het een, dor is de Knoop ganz boben in de rechte Eck, un de is eckig,de wüll ik ok hebben.“ Mannigmol seggt se dat ok veel fröger, obers dat ligt woll besunners an de Ollern.

Un je oller se denn warden dohn, je mehr Freid heste an de Gören.

 

So weer dat ok bi us.

As de irste sik anmeellen dä –dat weer neenteinhunnertveerunsoßtig- keem bannig Freid up, denn de Lüd weern schon an`n snacken, wie dat often so is, wenn twe’e no de Hochtied nich gliex wat in’n de Wiegen legen het. Wie hefft us obers Tied loten, ok, wiel dat met dat Kleengeld nich so ton Besten stünd.

Un denn wär dat sowiet, un wenn de dat dat irste mol beleven deist, biste ganz schön tüdelig (as de weernde Kinnervater), un dat weer jo ok nich so as hüt, dat de Mo dorbi ween un Händchen holen kunn.

Du most scheun up den langen Gang töven, un wenn`de Gluck harrst, kunnst dien Irstes dör de Schieven ankieken, un mannigmol weer dat gornich dien Egen, wat se di wiesen dohn. Dor verstünnst obers jo nix vun, bist jo nich dorbi ween.

Un wenn se denn in`n Hus weern, dien Fru und dat Lütte, denn hest keen Roh meer kreegen de irste Tid, entwedder höhrst dat Schreen vun din Irstes oor vun dien Frau, du schast dit un dat moken un schast wat anners nie nich moken, ok wenns dat fröger doon drafts.

Obers- is jo dien irstes, un wat deit man dann nich allens, büst jo ok bannig stolt up di sülbens, hest jo nowiesen kunn, datsde nich een vun ganz achtern büst.

Tja, de Tied vergeiht, de Kinnergortentid  kümmt sachte näger, villicht is ok all wedder wat in`n Buk, obers nu büst jo schon een Profi, kann di allns nich mer sunnerlich upregen.

Un denn kümmt de irste Schooldag un.........kiek no boben, denn kunnst allns nolesen, met den Knoop an de Jack un so geiht dat wieter, no jo, weest jo sülbens, hest jo ok Kinner kreegen un grot mokt.

 

Obers- wat mang een nich weet, dat is, wie de Kinner in de arm Länner torecht komen, in den „Entwicklungsländern“ oder de „dritte Welt Länder“, wat se so up needütsch seggen deit. Dorvun will ik di ok wat vertellen, denn dat hebb ik sülbens belevt.

Ick bün so een as ok annere, de sik son beeten um dat Elend in de Welt kümmern dohn. Man ik kann jo nich so veel helpen, un ick meen ok nich, dat schall man allens met Geld maken. Ick goh in annere Länner un help met min Dagwerk un bring de Lüd dorhen, sik sülbens wat verdeenen to können. Un so kumm ick met de Lüd tohoop in ehr Dörpen un mittenmang , as wo se leven dohn.

In`t vergangen Johr weer ick in Pakiston, in een lütt Dörp, dat se all ubgeven wulln vör vief oder six Johrn, dieweil da’ts dor nix to werken un nix to hanneln gev, man to eeten harn se vun ehre Felder, denn dat Dörp  legt in`n Puntschab, dat meent „das fünf-Strom-Land“,  un dat is de am meist bewussene Region in Pakiston, und grön bewussen, went regen deit.

Wi möst vun Lahore met`n lütt Auto dreeunhalf Stünn föhrn, först up de Hauptstroot, de no Karatschi geiht, un denn öber smole, hölprige un stuvge Stroten, de engtlich keene Stroten sünd, hen no dat Dörp, no Thatta Dhiroka Ghulanka. Un öberall Minschen, mennig Minschen, und Kinner!!!!! Lütje, beten grötere un noch grötere, met grote swatte Ogen, de di jümmers ankieken dohn.

 

Minschen to foot, Minschen op ehr Velozipeds, -mannigmol to dritt oder to veert-, Minschen op Mofas, Peer-un Eselkarren, Minschen sülvens vör de Karrn, un wenn se `n beten wat an de Hacken harrn, okmol in Autos oder Rikschas, dat lezt obers mehr in de groten Stäe.

 

Un öberall Kinner. Steihst irgendwo-Kinner. Kiekst irgendwo-Kinner. Köpst di wat -Kinner. De stohn ümdi rum unn kieken die an, as wärst vunn annern Stirn. Man- betteln doet se nich, un anpöbeln doet se di ok nich-se kieken.

Doch frein doet se sik, wen`de jem Kogelschrievers schenken oder wen`de jüm `ne Cola spendeern deist-.bloß dat möst denn glieks in Massen dohn; und up de leddigen Buddels sünd se ganz scharp, vun wegen dat Pandgeld.

Wi hefft ok son neemodschen Strotenroller ut Aluminjum mitbrocht –jungedie, dat wär wat. Dor gung de Hatz los in dat Dörp- jedeen wull mol föhrn op dat Dingens.

Ik keem jo nu to`n irstenmol in dat village, dree annere Hölpers weern all mannichmol dorween. Deshalb weer ik ok een neet to bestunendes Objekt, un de annern Hölpers seggt mi, ik besonners, diweel ik swatte Hoor un witte Hut hebb. Dat is een Schönheitideol dor, un ik kunn mi vör bestuunt weern vun de Dörpkinner meist nich retten.

Un dat must jo liern: Drafst jo keen Fru  un keen Mäken de Hänn geven, alenfalls ganz olle Fruun, bi de de Männers nich mehr denken köönt, dat`s wat mit ehr anfungen wullst; sunst kann passeern, dat`ste ünvorseens een Mess in`n Puckel harrst. Oder dör Steens vunt Leven ton Dode komen deist.

Obers ansonsten sünd de Minschen all fründlich, se freit sik, dat man jem to helpen kümmt. Givt ok keen Problem met ehrn mohammedanischen Gluven, möst di blot an de Landessitten holn, ober dat schall sik jo vun sülbens verstahn.

Wat ick dor to doon harr? Dat will ick vertelln, un dat het allns ok met Kinners to dohn. As ick all seggt, et givt dor veele vun. Veel to veele, un dat is dat Problem in disse Länner. Obers wat schulln de jung Lüe maken: Wenn se verhierot sind, gilt jümmers noch dat Wort vun de olste Fru in de Familje, un de seggt, ji möst wat för jur Oller dohn, un dat heet:Kinner. Un Television in`n Obend hevt se ok nich, also--------

Vors mut ick seggen, dat in dit Dörp vor five Johrn een Dütsche Fru met ehrn Mann henkomen sünd, un dat hört sik an assn Märken, is ober keens, sundern pure Wohrhit. Se hevt vörst met de Frunsminschen, Mäken un junge Frun, de reinweg nix anners to dohn harrn as up ehr lüttes Feld met `ne Sichel!! Gras för de Büffels un Korn för dat Brot to meihn un  ok sik um Hus un Kinners to sorgen, anfungen, lanstypische Puppen to basteln, de se dann verköpen wulln. Dat weer irst een harts Brot, obers nu hebbt se dat schafft un verköpt allns, wat se herstelln doht, in de groten Stäe in de Basars, meist als Suweniers för de Touristen.

Allns het sik so entwickelt, dat nu ok Jungs met vun de Partie sünd, ober ganz för sik, nie nich met de Mäken tohop, un de mokt ut Blick lüttche fine Rikschas, ganz komodig bemolt, just as Afbild vun de Groten.

Un nu keem ick an de Reeg un schall se wiesen, vör de Puppen Schau to maken, so wie se se in`n Himalaya dregen doht. Dat weer ok för mi neet, mook ick doch sunsten Schau för krüppelhaftige Fööt.

Ick mut seggen, dat ik mi ok rinfinnen most, ober as ick denn sehn harr, met wat för Hengobe un Intress, ok weil dat wat to verdeenen givt, de gröteren Kinners bi de Sook wörn, freide mi dat ok, dat ick son lütt beten tobidregen kunn, dat de Lüe dat so ganz sutsche beter gohn deiht.

Vun een Mäken mutt ick noch wat seggen, wat typisch is för dat Land, un ik denk mol, ok för annere dritte Welt-Länner: Dit Mäken –ick weet ehr Nomen nich mehr-, weer inne School de Best un harr so dat Recht, in sowat as `ne Middelschool to gohn. Se wull dat gern, ok wennse tein Kilometer lopen möst för een Weg, obers se harr nich die föftein Mark för de Schoolunniform, de Vörschrift is för den Besök. Föftein Mark sünd entscheident, ob een Minsch wat ut sik moken kunn oder ok nich, met föftein Mark kannst stüern, dat een Minsch dat betergohn deiht.

Ick mut jo seggen, jedeen kannst nich hölpen, obers went wengst in ditt Dörp een lütt beten bidrogen hest, dat de Hoffnung nich unnergeiht, denn hest ok sülbens een godes Geföhl dorbi. Kinners, wat dat doch för veele arme Kinners givt, un bi us sünd se nich tofreden, wenn de Knopp nich an de rechte Stee sitt.

 

Eenktlich mut ik dat jo in Urdu oder in engelsk schrieven, twee von mannich Dialekten in Pakiston, ober dor mok ik noch mehr Düvelsteerts in as in Platt – könnt ji mi dat nosehn?

 

 

WS

 

 

 Leege Tiden. (Vertell doch mal für NDR)

 

De Kromersch stünd in ehrn lütten Loden  un lüster dör de Schieven no buten. Vör den Loden harrn sik um disse Tid - so klocke halbig söben morgens- all ne lange Slang bildt. Allns Lüe, de met eer Bezugsmarken anstünn, um wat to dat Öberleven aftokregen. Mol güng dat um Kantüffeln, vun de man nie nich noog kreegen kunn. Wat kunn man dor nich allns vun moken in disse lege Tiden üm fivunveertig/soßunveertig. Een schön grot Pann Brotkantüffeln wär schon wat moi, man Bottern un Speck ton Broten, dat kunnst jo man nich kriegen, dennso hest de smort met Muckefuk-Koffie. Annersmol lüsters no Solt un Mehl ut, un wenn de Kromersch ok noch för jeden 50 gramm Botters für de Marken harr, dennso wär dat fast wie Wiehnachten to Pingsten.

 

Dortomolens harn de lütjen Lodens Hochkunjunktur, dä man hüte seggen, wer son lütten Loden oder ne Warkstäe har, de künn in de Johrn man got öber de Runnen komen.

 

Ok use Kromersch met ehre Familie güng dat to düsse Tiden nich slecht. Se har jümmers wat öberhannig, moln Sack Kantüffeln, moln poor Ponds Mehl, ok`n poor Liv Brot künn dat mol wesen. Wennt besünners got güng, harr se ok mol  en Strich Speck oder’n half Pund gode Botter ton verdeelen. Dat harr se sik denn obers sülbens ünner de Hand intuscht bi de Buern, un dat wär ok nur wat för bestimmte Kunnen, de nich in de Slang to stünnen brukt, sündern de obends, went düster wär, vun achtern in de Dör kämen. De harrn denn ok jümmers wat ton metbringen in ehre Daschen, wat de Kromerslüd ok wedder verschachteln künn.

 

Nu schall dat obers glieks lotgohn met dat verköpen, blot man, för dat Geld kunnst jo man nich recht wat kriegen. Drüm wär dat mehr son hen-un-herschuven, Bezugsmarken gegen dat, wat hüt grot so to kreegen wör. Künnt sik de jungen Lüd von hüt  üm allns in de Welt nich vörstelln, wie dat so togung in son lütten Loden, de jo meist nich mehr als denn foftein or twintig meters inn Quadrot  har. Mannigmol ward de Dör wedder afsloten, dormet se sik nich de Föt platttreten däen, un wenn disse Lüe wat kreegen harrn,  keem de nächste Swung an de Reeg. Dat duur mannichmol gornich so lang, dennso wär allns inner Stünn utverköfft, un mang een, de noch in de Slang stünn dä, kunn leddig wedder no Hus gohn un het dismol nix kreegen.

 

De Kromerslüd stör dat nich, se harn jo ehr Utkamen, un se harrn keen Gedanken doran, dat de Tiden ok mol wedder anners wärn künn. Nu wär dat nich so, dat man seggen kunn, alle Hannelslüd wärn von dissen Slag as wie disse Kromers. Obers mannig een dacht sik, kiek man to, dat du met den Puckel an de Wand kümmst, wat geiht di de annern Lüd an.

 

Dat gev ok mang een Handwarkers, de dacht, nu kannst di den Sack man vullmoken, nich met dat Kriegsgeld, dat keen Wert mehr har, sündern no dem Justus, wenn du wat för mi hast, kunn ik ok för di wat dohn.

So wör dat ok mit Hinnerk, den Schouster in de Naberschaft von de Kromersch.

 

Eenmol in de Week slut he sin lütten Loden open, üm de Schoau van de Lüe antonehmen, de se em ton repareeren henbrüngen däen. He har so bannig veel to dohn, dat he an de annern Doge in de Week dichtholen mut, üm nich vün sine Kunnen jümmers wedder in de Arbeet stört to weern. Ok bi em stünn an den Annehm-Dog ne lang Slang vör sin Loden. Wat an de Föte wär in disse Tid meist genauso von Wert as wie wat orndlich inn Buk. Anners als hüt, wo de Minschen gor nich mehr weten, wat se allns för Schoauh hebben, wörn dat dortigmolen rechte Kostborkeiten, wofür mang een sin Silverrness ut dat Schapp hergeben dä.

 

De Lüe stünnen geduldig met ehre Treters inne Hand oders inne ole Leddertasch (Kunststoff gev dat jo noch nich) un tövt to, dat se anne Rieg keemen. Ok dorfür gev dat Bezugschinmorken, je Kopp een Stücker för een halbig Johr. Dat mog jo för Fronsminschen un olle Lüe, de nich mehr väl lopen brukt, noch angohn, obers für Kinners un Arbeeters, de den ganzen Dag jümmers veel to lopen harrn, dä dat achtern un vörn nie nich henlangen. Wenn se Gluck harn, denso harrn se noch een twetes Poor ton wesseln, un wenn dat een Poor bin Schouster wär, kunn se met de annern tor Arbeit gohn. Dor wärn de Kinner noch leidiger an, denn de harrn doch keen twee Poor Schou von wegen dat rutwassen. Wenn de ehr Treters bi Hinnerk wärn, denso möst se in Sommer barft in de School, oders wenn dat Winter wär, möt se ok mol to Hus blieven, wenn se nich grod Holschen oders een Leihpoor ergattert harn.

 

Met dat torechtflicken weer dat ok sone Sok. De Schoausters harrn jo ok jümmers Mangel an Materiol, nich mol Nogels harrn se noog. Dat se dor met langkämen künn, möt se sik ok mannig wat infollen loten, un so hebbt se dennso ut Schiete Rosinen mokt. Ole Nogels sünd wedder grod kloppen worn (kannst di gornich vörstellen), för de Sohln gev dat Gummi vun de afschooten Fliegers ehr Benzintanks.                                                                                                                                                                                                  

Dat har woll bannig lang hooln, obers dat ünner de Slappen fasttokreegen, dat weer ne Wissenschaft för sik.Dat gev jo noch nich de Klebers vun hüt, wo de een ganz Hus met tohope backen kunnst. Ne, dor möst de Schoausters met hölten Nogels in twee Riegens de Sohln annogeln, in Gummi dat wie Latex wär, as dat hüte geven deiht. Oders wenn dor mol eener noch een beetern Schoauh har, so een vun för den Kreeg, dennso mösst de met den Pikfoden neiht weern, ganz anners als dat hüte geiht.

 

Nu kannst di vörstellen, worüm us Hinnerk sin Loden nich jümmers openlholen kunn, denn för em har de Dag ok blot veerundtwintig Stünnen hat, un dorvon het he meist veertein un mehr up sin Schemel seeten, üm de Minscheit nich an kolle un natte Föte starben to loten.

 

Grod hüt har Hinnerk dat bannig drog, un dorto käm noch, dat Krischan, sin Altgesell, mol wedder lang leech, nich wat ji nu denken doot, von Fusel, den he sik met een Poor repareerte Söln innehannelt har, sündern ditmol vun ne` rechte Krankheit , de he sik ophalst har. De Slang vör den Schouster sin Loden wurd jümmers längder, un nu most he ran un de Dör opsluten.

So väl, as in sin lütten Loden inpassten, let he inn, un denn kunn losgohn met dat, wat de Lüe wulln. Gode Schou kreeg man söltens to sehgn, meist wärn dat bannig aflatschte Schlappen, de he wedder henkreegen schull.

 

Af un an käm dor ok mol eener, de haar ut`t Carepaket vun Ameriko aflegte Treters kreegen, de de Amerikoners nich mehr hebben wulln. Dat wer denn een Fest för den Dütschen, de dat Paket kreegen har, denn süke modschen Dingers vonne anner Sid vont grote Water wärn wat ganz besonners, dor kunnst richtig Staat met moken, dor wörst von mannigeen met lüstern Oogen ankeken. Un dor kunnst ok gode Geschäfte met moken, denn wenn de sülbens nich brüken däust oder wenn se di nich passen däen, kunnst dor veele goden Soken für induschen. Dörtomolen haarst öberhaupt keen Last dormet, de Dingers an den rechten Mann oder de Fru to bringen.

Hinnerk  un sin Hölpens harrn alle Hänns to doon, vun de Lüe de Schou antonehmen oder de Repareerten aftogeben. Mögligst schnell mut dat gohn,, veel Tid kunnst di nich bi nehmen, un vörn Snak twischendör wär ok nich de rechte Stünn.

As dennso nach twee Stünn allens leddig wär, kunn dennso dat arbeten angohn, un in de nächste Week gung dat Spill wedder vun vörne los.

 

Ok de Buern up dat Land oders rings üm de Städten wüsten in disse leege Tiden, woans se ehr Schoap int dröge kreegen kunnt. Se mössen jo, - dat wär ehr Beding vun de Regeernden- dat meeste, wat se so op dat Feld  oders in de Ställ haarn, för de Versörgung der Minschen afgeben. Obers dor bliev jümmers wat öber, wat nich so gau in de Bökers stohn dä, un dat hebbst se denn freehännig för annere Soken induscht -nich verköpt- wat se so grod vun de Städter good bruken künnen.

Un dat wär veel, wat de Stadtminschen dor so allens anslepen däen,  blot üm nich vör Hunger ünner de Eer to komen. De een kämen met Löpels un Govels ut reinen Silvers up dat Land, annere harrn stickte Decken oders güldne Clocks, se kämen to Foot oder met de Isenbohn, de dörtomolen noch in jeden Winkel fohren dä. Annere gungen met dat Fohrrad up de Ries, met´n Puckelsack un Daschen an de Lenkers. Un mannigmol harn se met eehrn Drohtesel ok Pann, wenn de olen Reifen wedder mol ehrn Geist opgeven däen.

 

Obers wenn sik de Anstreng mol wedder lohnt harr, wenn se för de Kinner to Hus een half Pund Speck oder gode Bottern oder Smolt un Kantüffel ergattert harrn, dennso wär jede Müh schnell vergeten, un dat Hoopen up betere Tiden harr wedder Nahrung kreegen. So leeg de Tiden ok weern: Dat Tohopeholn ünner de Minschen wer beter as hüt, un frein kunnst di öber allns, wat son beten ut de Reeg wer, un wenn dat een Appel oder Slag Zwiebacksopp för de Kinner in de School wär.

Un wenn dat wedder Wihnachten weern schull, dennso hebt se all wat bastelt, un hest di wirklich un warhafftig freit öber dat, wat du dor kreegen hest.

 

Man, dat gev ok veele, de nich upt`Land utkomen könnt, de keen Beziehungen harrn, de nur dat kreegen, wat se up eehre Bezugsmorken swatt up witt stohn säen: De wärn bannig arm dran in disse leege Tiden.

 

WS

Dat leve Geld. (Vertell doch mal för NDR)

 

Düss is een Geschicht, de dat Leven schreven hett.

Se begünn so af Neegenteinhunnertfivunsoßtig, un se is meist noch nich to enn. Düsse Geschicht het al bannig veel Geld köst, un ik meen ok, dor is een Minsch an vunt Leven toon Dood komen.

Nich, dat de sik uphangen har oder afschoten wär, nee, dat nich, obers dör de Ümstänn ist sin Binnenleven dörnanner komen, wat meent, dat de Minsch sik dat so ton Harten nohm hätt un öber de Johrn krank wurn is.

Un dat hett sik so afspillt:

Neegenteinhunnertfivunsoßtig wär dat Johr, as een Minsch sien Meisterprüfung moken dä, un denn schull dat met dat Geldverdeenen man so richtig losgohn. Disse Minsch harr jo nie nich veel, un grod, as he up de Meisterschool wär, käm ok dat tweet Kind up de Welt.

Nu is dat för Een, de sik in de Berufsbiller nich so utkennt, n`beten schweer to verstohn, as sik dat allns verhollen deit. Villicht is dat so to verklorn, wenn ik sä, dat dat Berufen givt, dor sünd ut twee een wurn, un denn gev dat ok sülke, de hevt sik utenanner manövriert, un dat würn denn twee. Dat lest dat passt bi düssen Minsch, man so, dat  he mit sin Meisterprüv noch in den olen Tostand ringehörn dä. Un dat wär dat Malheur für emm, denn de breegenklöterige Handwarkskoomer wull dat  partu  nich so sehn, as dat schreven stünd.

 

Nu harr ik woll min Meisterprüv, kunn obers nich dat doon, womet ik goodes Geld verdeenen wull.

De Berufen, üm de sik dat dreihn deit, dat sünd nämlich de Schomokers un de Orthopädie-Schomokers, de sik so üm Fivunsoßtig trennen wulln.

No jo, ik stünn jo nu met min Breef dor un schull nix dorvün afhebben, wovon de annern sik de Taschen vullstoppen däen. Ik har us ganzes Leven dor an uppehangen, un nun schall dat so nich gohn.

Obers disse Schrifstuvlüe, de in de Komer, de kenn mi noch nich. De dachten, wenn een son amtlichen Schriew kreeg, dennso ward he dat woll schlucken. Jo, un denn güng dat los met dat Schriewen, met verhanneln un verkakstücken, und dat güng öber de Johrn, un de Kinner wurn gröter, un mang een Wöerverdreier  har ok sin Hänn dorbi in Spill. Ik verdeen min Geld mit tohoopschoustern von mannig utlatschten Treters, un ik dä dat geern, denn ik leev min Handwark, dat kunn ik woll seggen. Obers dat richtige Verdeenen, an de kaputten Föt, door keem ik so nich ran. Un dat verrückte an de Sok wär, dat disse Advokaten mi säen, dat keen een Gericht, wat ik jo wull, mi een Urdeel moken künn.

Un so güngen de Johrn dorhen, wi hefft vun de lütt Warkstäe een grot Schouloden mokt, un min Fru hett rackert un doon, hett de Kinners versorgt un Schou verköfft, man, dat Geld wär jümmers noch knapp, weil ik jo dat Orthopäedsche jümmers noch nich moken draf, un wie hevt dat doch för den neegen Loden so mit inplont hat.

 

Wi harrn öber de ganzen Johrn nich locker loten, ick wull min Recht, un ik käm mi mannichmol för as Michael Kohlhaas, de ok dat Recht up sine Siit har, obers doch letzlich in`n Turm mößt. Dat kunn mi in de hütige Tid jo nu nich passeern, obers achter mine Ansprüch leep ik jümmers noch achter her.

Jo, un denn käm dat knüppeldick för us. Erst würd min Fru krank un  möss ünner dat Mess. Un dann kreeg ik een Abmahn vun een Kollegen, de mi nich leeden kunn, von wegen eene Reklomanzeig in dat Blatt. Un dor hebb ik mi dacht, nu hest de Gelegenheet, an dat Gericht to komen, wat vorher ut wat weet ik för Grünn nie nich gung.

Un wat schall ik seggen: Ik hebb een Advkot funnen, de het dat in de Hänn nomen un erstigmol veel  Geld kasseert, üm dat up den Wegg to bringn. Un ji könt mi glöven, dat weern leege Tiden för us, min Fru schwer krank un dat Gericht in`n Nacken.

Dat gung nu so hen un her met dat prozesseern, öber een Johr lang, erstig heb ik verlorn, un dann hebb ik vör dat böberste Gericht doch wunnen. Dat weer neegenteinhunnerttweundostig, un den Dag, as de Nohricht keem, wer ik nie nich vergeten. Denn: An düssen Dag keemen twee Nohrichten. De erst vun dat Gericht, wo ik nu no all de Johrn endlich Recht kreegen har. Dat weer morgens in de Post, un wi hebt us beide bannig freit, min Fru un ik, dat könnt ji man glöben.

                                                                      

  Doch an`n sülvigen Dag keem de tweete Nohricht vunn Dokter, un dorin stünn, dat min Fro ehr Krankheit doch nich ton Stillstand komen is. Ik har girn den Prozeß verlorn geben, wenn dat met min Fru beter utsehn doh.

Doch so ist dat in use Leven, dor plogst di un rackers un givst nich noh, as de annern dat wüllt, am End gewinnst un hest doch verlorn, un dat weer min Fru.

Obers dat Leven geiht witer, sähn de Annern, un recht harrn se ok, wenn ik dat irst man nich so sehn kunn. Nu weer dat so, as wi dat jümmers hebben wullt, ik kunn dat gode Geld verdeen, obers woför?

Na jo, de Tid hiielt Wunnen, dat is so, ik hebb dat belevt, un so bin ik in min Beruf upgohn, so, as ik dat jümmers drömt har. Un dat is nich nur dat Geldverdeenen, dat steiht erst an tweeter Stäh, veel mehr mogt mi dat Freid, wenn ik annern Minschen, de nich so good to Pad sünd, mannigmol helpen kunn.

Un as ik al seggt har, de Geschicht is noch nich to Enn.

Denn dortomolen het dat Gricht verkünd, dat ik wegen de Umstänn alns met de Orthopädjie moken draf, nur keen orthopädschen Schoes, dat dröv ik nich. No jo, ik wär dat ok tofreden un weer dor öberhen storben. Man, nu käm ut Brüssel, wo de jo soveel neemodschen Krom bestimmen wult, een Bestimm, dat een Handwarker ünner gewisse Bedingen ok annere Handwarkens met verkloren künn. Dat weer neegenteinhunnertveerundneegentig, un ik hebb dacht, dat mößt för mi ja woll passen, denn ik hebb jo min Erfahrung lang nooch beweest. Ik bin ok gliks op de Komer west un wull dat för mi anmellen, dor güng dat liekers wedder los, as ik dat all mol belevt hebb. Jümmers keem se met annere Utreden, worüm dat nich güng un wat ik allns bewiesen schull un dat praktische Orbiet meist nich tellt un dat teoretsche veel wichtiger weer.

Worüm se dat meent, markt doch een Blinner met den Handstock: Met theoretsche Frogen könt se jed een up dat Krüz leggen. Un mi kunn se nu mol nich verknusen, -un dat hebbt se nich vergäten-wo ik doch vör de Johrn den Prozess gegen se wunnen hebb. Un so bün ik op mine olen Doog (bin obers noch ganz good bienanner) wedder no dat Gericht marscheert. Ik will jo gornix schunken hebben, obers wat Recht is, schall Recht bliven, un wenn ik nu noch orthopedsche Schoh met de Kassen afreken kunn, weer dat een lütjet Ploster för de Hunnertdusende, de mi vün fifunsoßtig bet tweeunoßtig dör de Lappen gohn sünd.

Ik bin nu wiß un warraftig lüstern, as dat vör dit Gricht utgohn deiht, un drüm hebb ik seggt, de Geschicht weer noch nich to Enn.

 

Eens hebb ik obers dör all de Johrn verstohn, un ik glöv fast dor an: De Möhlen molt langsom, un de Minsch mut verstohn lihrnen, dat dat so is, as dat inn dat kloke Book steiht: För Gott sünnd dusend Johre as een Dag, un wat man inn goden Glov anfangt un Vertruen ann Dag leggt, dat wart ok toon godet Enn föhrt.

Doch eent mut ik noch losweern: Geld is nich dat Wichtigste, ok wenn dat dör disse Wöer, de jo keen utdacht Geschicht, sündern stück  Lebensloop is, so utkiken mog. Veel wichtger as dat leve Geld is een tofreeden Hart, is een Orbiet, de em Spoß mogt, is een goode Gesundheit, de man nie nich köpen kann,  ok wenn dorbi dat Konto up de Bank n`beten to kort kümmt.

 

Ik hev veel beleft, nich wat Rihsen inn alle Ecken von de Welt oder annern Tüdelkrom bedreft. Ick bün nu keen een, de sülke Soken verdüvelt, schöt se doch no Gronkanaria oder Majorka fleegen un sik de Sünn up den Bregen brennen loten, ick meen, man mut sik ok noch an een lütt kleen Blom freien künnen. Un dorto brukt man Gottseidank dat leve Geld nich. De fünd man noch bi us. Wenn du kieken kannst un met blanke Oogen dör de Welt geihst.

 

WS

Ünnerwegens (för NDR Vertell doch mol)

 

Wenne ünnerwegens büst inn annere Länner un de annern Länner nu nich grod de Nedderlands or Bajuwarien sünd, dennso kunnst met dien Platt meist nie nich wat anfungen. Inn Bajuwarien, wat Bayern meent, kiekt se di dösig an, wenn de wat vunn Isenbohnpohlupundahldreier seggen deist, un denn kümmt se met ehrn Oachkotzenschoaf, wat`n Preis ok nich fors verstohn deit.

Un  dat sülvige Johr  güng ik denn ok noch no Pakistan. Dat is denn wedder `ne gant annere Welt. Ik weer dor in`ne Region, wo ansunsten nich often Eropäer henkömen deut., op een Dörp, wit wege vun de next Stäe. Ik möst jo seggen, de Lüe dor sünd jo erfinnerisch un met ehre Hänne Arbeit god toschicke,

 

Dat lütje Dörp leggt in`n Pundchap, dat meent „Fünf-Stromland“. As dat Woer all seggen deit,sünd dor five grötere Fleeten, de Indus, de Panjnad, Sudley Revi un de Chenab. Dat is de Region in Pakistan, de am meisten wussen lät. Man, wenn de so seggt, dat is`n fruchtbor Land, denn is dat as bi us in de Lüneborger Heid, kannst di nich vörstellen, wenn du dat nich sülbens belevt hest, wat dat förn Ünnerscheed in de bi usu n dor is. Wenn de „Buern“ dor een odder twee Büffel hebbt, sünd se meist rike, und at Gras ton freten fr de Büffels ward met de Sichel afsneen un denn met Esels or op den egen Puckel hen to de Büffel brocht., nich dat de Büffel to das Gras gohn deit.  Dat hett ok`n  plausiblen Grund,  denne de Bisters sünd an een Plock anseilt un se scheetendenn dor ok henn, un de Schiet kleit de Lüe, meist Fronsminschen, denn tohop un klatscht dat anne Wand to`n drögen, un denn hebbt se Fladen för de kohle Tied odder to`n koken un backen.

Is eben `ne annere Welt, un denn schall sik bi us mangeen `nen Segel vör denn Kopp holen un sik seggen, wat geiht mi dat doch gode. Ik harr noch veel meer tu vertellen, man dat passt hier doch allens nich so henn.

Un as ik de jungen Lüe wat wist heff, bün ik noch als Tourist alleen met een Chauffour den Karakorum-Highway fast bt no China föhrt, ik kunn di seggen, dat weern Belefnis.Ik bün vorbiföhrt an`n Nanga-Parbat, dor keem hot Water ut den Barg an de Stoot, dat keem unnerardisch direkt vun`n Nanga un ward hot vun denn Steensdruck. `Nen beten loter stünn ik up den Tourist-Point, wo de dree gröttsten Gebargen vun de Welt sik drepen däen – de Karakorum, de Himalaya un de Hindukusch.

 

Un öberall, wo du hennkomen deist, stü`nn Kinner ümdi un kiken di met ehr groten, wunnerscheunen brunen Oogen an, as wenn se seggen wulln, help us doch, ober betteln, dat doen se nich, anners as in Karatschi, as ik mi seggen loten heff. Obers frein doet se sik öber so lütte Dingens as Kugelschrievers odder ok Fotos, de du vun jem moken deist.

Und at ist ok wedder`n Ünnerscheed: Froonsminschen kannst in`n Pundschab meist fotografeeren, in de Himalaya-Region kunnst warraftig een Mess in`n Ruck kregen, zumindst nehm se di den Apprat wege, wenne nich fors ritut nehmen deist.

Ik kann dat nohföhlen met de nnerschidlichen Stämm in  Afghanistan, wenn se sik nich grön sünd  .So ungefähr is dato k in Pakistan. De Minschen in`n Himalaya sünd anners strickt as de in`n Pundjap, un de wedder ganz anners as de in annere Regions. Man, de hebb ik so nich belevt.

 

Un wenne denn metföhrn deist in`n Auto odder inne Rikscha, denn denkst, du kümmst ni nich heil anne. Man, bet up een afstört Auto vun den Highway tweehunnert Meter deep harr ik keen Unfall metkregen. Mos ik jo ok nich hebben.

Und at mut ik ok noch vertellen, wat ik met een Mäken belevt hebb. Dat weer een, de weer besunners good in de Grondschool un schall denn no dat Gymnasium oder sowat hengohn. De Kinners öt all`n girne leern, ok, wenn se `nen halvigen Dag un morgens in de Fröh hen- und herlopen möst. Man, dat Mäken kunn nich, weil se dat Geld för de Scholluniform, de Vörschrift is, (dat kümmt noch vun de Englänners, de dat Land mol ünner sik harrn),nich harr. Und at weern ümrekend datein DM. Von sowat hangt in de Dritte-Welt-Länner dat füddre Leven af. Ik hebb ehr denn dat Geld schunken, un se was glücklich, dat se nu wat mihr lirnen kunn.

Jo, so is dat met denn Ünnerscheed twüschen us Geropäern un veele annere Länner up de Welt. Hier tohus stritt se sik denn üm veer % mehr in de Lohntüt, anstatt ok mol `nen beten tofreden met demm to ween, wat se so hebbt.

 

Ditt Johr schall dat denn ja woll noch na Litauen gohn. In Kaunas wöt se sowat as `ne Berufsschool na usen Vörbild inne Gang setten, üm dor junge Lüe met miin un annere Gewarken bekannt to maken. Ick möchte se wunschen,dat se dat Geld, wat dat kosten schall,tohoop kregen deit. Vlicht kann dat dann soon lütt beten dorbidregen, dat de Kriminalität in dat Land een beten wenger ward, und at kümmt denn ok wedder us to pass.

Ach jo, wat dat Verstohn angeiht: Min Schoolengelsch hebb ik denn so füdder to füdder ünner den Zwang vun de Gegebenheiten jümmers witer obpoleert. Ik prot langs noch nich perfekt, obers met Hännen un Föten un Grimassen in`t Gsicht kannst allerhand bewerken.

WS

Up de Straat ( för NDR Vertell doch mol)

 

Äthiopien- een Land vuller Gegensätz. Ik heff dat belevt, wat ik schriven doe, un is nix anbacken wurrn.

Plattdütsch in Äthiopien-geiht dat? Ne, Snacken or proten kunnst dormit nich, dat versteiht se nich, man blos amharisch un engelsch, ünner sik sülvens ober ok mang annern Dialekt.

Met demm Fleger keem ik in Adis-Ababa an. Natürlich, woans sunst. Henlöpen kunnst nich, dat is bannich to wiet. Un met de Blikkutsche up de Straat is dat ok soone Saak. Mien Profession is, dat ik de Lüe dor as Entwicklungshelper beroten do, met Orthopädie för de Fööt.

 

De Stäe, woans ik handwarken schull, is Jimma, dat is tweehunnertnegenzig km af vun Adis, dat geiht so in Richting no Süd-Sudan.

Fors kiekt ik mi obers een Deel vun Adis an. Un ik go girn to foot, wenn dat angohn kann. Ik heff dorbi keen Bang, bin jümmers good met de Lüe utkomen, woans ik ok west bün.

 

Hier weer ik nu ünnerwegens in Adis, ik hör vun wiet wege een lut Bölken, een lut Geschree, un as ik näger keem, mark ik, dat keem vun een orthodoxen Karken, denn dat most weeten: In Äthiopien gifft dat so an de 40% Christen, Orthodoxe, 40% Moslems un de annern 20% sünd ünnerscheedlich annere Naturreligionen, ok een poor Budhisten sünd dor unner. Un et gifft keen Striet ünner de Religions, ik meen, all verdregen sik.

 

Ik keem nu na de Karken, un dor seih ik mannig Minschen vör, nich in de Karken, de is afsloten, Fronsminschen un Kirle seeten getrennt un hörn een Prediger tau. Ik stell mi nu dorbi, ik wull dat Spektokel ok met hörn, un dat weer wiss een Spektokel, dat kann ik di seggen. Deen  Paster oder  Pater oder Prediger, wat dat nu wöer, den kunn ik jo nu nich verstohn, ober he bölk un gestikuleer un schree in sin Microfon, dat du dat een Kilometer in`n Kring höörn kunnst, un dat het mi jo ok anlockt.

Un dat ganze gung över mehr as  twee Stunnen, ik stunn mi de Fööt platt, ober dat to beleven, weer de Tied weert.

Ober denn ward dat obend, un dat wurd kold, un denn gung ik doch wieter, denn ik wull jo noch wat anners vun de Stadt ankieken.

Un dennso keem ik in een beter Viertel, dor weern hoge Müern um de Hüsen, ne, Paläste, un dovör stünnen Wächter met Kalaschnikows, un as ik fotografeern wull, keem se un wulln mi inkasseern, denn dat weer hier woll dat Diplomatenveertel, bloß, dat wuss ik nich. No jo, se hefft mi denn jo an`n Leven loten, un an`n End keem ik met se denn noch in een fründschaftlikes Snacken, nich in Platt, kunnst di denken.

 

Den annern Dag stünd de Reis met een annern Dütschen, Wolfgang, un een Äthiopier, Ato Wolko met Noms, met een Toyota-Pikup no Jimma an. Tweehunnertnegentig Kilometrers, dat duerte söwen Stünn. Irst weer de Strot noch met Asphalt toricht, denn keem ne lang Streek met Schotter un Sand. Dat güng ok öber twee Pässe, nich bannig hoch, ober wi harrn een wunnervullen Blick öber de Landschaft. De Chinesen wärr`n hier togang un bueten an de neet Straat, un all öberall säen wi Toyotas, Pikupps, meist ober lütje Transporters, met Sitten in`n, dat wärn denn Taxi-Busse, un dat mitföhrn –ober dat hebb ik irst später in mien Dötz kregen – kost jümmers een Birr in Jimma, like, woans man henföhrn deit. Un wenn du metföhrn deist, is de lütje Bus jümmers proppe vull, un du gifts dien Birr von achtern – ween du up de Kniee vun de annern Metföhrers sitten deist- vun Een toon Annern an den Blickkistenkutscher dör.

 

Na jo, Jimma is noch lang hen, nu geiht dat irstmol dör de Buestellen vun de Chinesen, un de sünd fliddig un werkeln, anners as de Äthiopier, de meist den goden langen Dag rumhangen oder up de Straten hen- und herlöpen doen. As ik meen, sünner Sinn un Verstand. Un de schwer Arbeit doet de Froonsminschen, se schleppt Holt for dat Füer un dat Eten –Injera, so ne Art Pannkoken met Gemüs un Soß,- för de veelen Kinner in eehr lütt Hutten. Ok up de Feller möt de Froonslüe sik plogen, un Kinner kreegt se ok noch meist jed`s Johr.

 

De Mannslüd sitten un hannelt, wenn se wat to hanneln heft, snackt met Em un Jem, mangmol sünd se upn Bau, ober`n Handy or Mobilfon, as de engelschke Sprok seggt, hefft se all.

 

Dat all`ns hebb ik ober irst loter to weten kreegen, as ik denn in Jimma mine Footpads moken dä. Denn dorbi kunnst jo meist am besten Land un Lüe kennenlirn, un darüm güng mi dat ok, üm dat Kennenlieren, ok natürlich, üm de armen Minschen to helpen, emm för ehre Fööt Schau to maken, dat se nich jümmers barft oder met Lotschen an de Fööt rumlopen möst.

Ober so is dat in düsse Länner, wo de Lüe so arm sünd: Min Kolleg is för Prothesen hier, all längere Tid, un de seggt mi, dat welke Lüe, de för ehr een afsnieet Been ne Prothese kreegen harrn, düsse Prothes wedder verköpt, üm sik dorvon wat ton Eten to köpen. So arm sünd de Lüe hier un anners in Afrika, dat se dann leber wedder up ehre Stumpen krupen däen, eh dat se vör Hunger von`t Leven ton Dod komen.

 

Noch weern wi jo noch up de Straat no Jimma, up den lang Wege, un dor kümmt us so allerhand in de Möcht, so as: Teegenherden, de du umföhrn möst, Fruuns oder ok Kinner met ehre lütcheren Geschwister up den Puckel, mannigmol ober ok Büffel, de stur up de Strat stohnblieben, as so as wenn se de Blikkisten up Rädern nich sehn doen.  Un möst jümmers schöen vun achtern an se ranföhrn, denn passeert di nix in diene Kutschen.

 

Gifft ober ok n`beten gröttere Kinner, de stellt sik in`n Wech, um wat to verköpen, so as Höhner, de se de Been tohop bunnen harrnt un koppöber an ne Stangen drägen, oder Mangos, de dor bannig anners smecken doen as wenn se bi us in`n Supermarkt lannen sünd. Ok Hauballen for up to slopen oder for de Beester kunnst hier an de Straat köpen.

 

So duert dat, bit wi de Tweehunnertnegenzig Kilometers afföhrt sünd, un loteren Nohmiddag kümmt wi denn in`nt Hotel in Jimma an. Den vörigen Dag un hüt morgen in Adis hebb ik jo noch een europäischt Eten kregen, hier in Jimma ober gifft dat dat Nationalgericht Injera, jümmers met scharfe Soßen un Bilagen. Dat is niks för min Mogen, de Soßen kunn ik nich verdregen, mi wurd ganz mall dorvun. Met Ach un Krach hebbt se mi denn wat anners koket, se möst sik schon wat infallen loten, denn ik weer jo fife Weeken an de Stäe.

 

 

Un moi is, wat ik so belevt hebb: Wenn sik twee Minschen girn hebben, dennso sticken se sik gegenseitig de upprollt Injera met Soßen in`t Muul- annere Länner, annere Sitten.

 

Jimma is ne Stadt meist ut Hütten, nich veel Hüs ut Steen gifft dat hier. Un wenn se mi afhaalt met den Pikup vun dat Hotel no de Warkstäe, de eene Stiftung vun K.-H.-Böhm ist, dennso föhrt wi jümmers de sandenen Wegen, un ik sehg de Lüe hen-un herlöpen, as ik meen, sünders ohn Sinn. Un all dat wull ik mi ok to foot ankieken, un dorför hebb ik mi vun Dütschland Pencils un Luftballons metbrocht, un de hebb ik denn up mine Footpads verdeelt, un so hebb ik denn veel to sehn kregen, ohne Bang.

 

Dat Leven spillt sik jo meist up de Straaten af, un dor steiht een, de het ne Woog un will di wägen för een Birr, een anner, de is Snider un neiht un plätt am Wech, noch een anner het ne lütt Bude un verkööpt Schau, un Jungens, de di de Schau wedder komodig moken wolln vun Straatendreck, giff`t an jede Eck.

 

As ik mine Pencils up de Straat verschenken dä, käm een lütt Mäken un seggt verschämt „I love you“ un weer denn batz verschwunnen. Ok met Fotos kunnst di Frünne moken, dat hebb ik in`n Hotel belevt. De Portiere achter ehrn Disch mokt Jokes wegen den Slötel, de Dör hett se mi affsperrt, un de Kellners sünd all fründlich, ok wenn ik keen Injera eten will. Wenn se di seid up de Straat, as Utlänner oder Tourist, met dien Fotokasten, dennso wüllt se ok all fotografiert weern.

 

Wennt Regentid is in Jimma, denn sünd ool Wegen matschig un de rode Eer klevt an de Schau, un denn heft se all „Kiloschau“ an de Föt, as man denn hier seggen deit.

So gung dat denn hier sien Gang, doch twischendör bin ik för een poor Doog in`n Süden flogen, ik wull ne korte Safari in`n Nessessär-Nationalpark ünnernehm. Vun de Warkstäe hev ik Abreham metnohm, dat ist een Einheimscher un kennt sik dor best ut, weil he dor born is. De het mi noch mankes wiest, wat ik ansonsten nich to sehn kregen haar.

Kunnst dat glöven: As wie met een Taxi no den Flegerplatz föhrn wulln, wull de Taxdriver nie nich lösföhrn, as wenn de Tax vull Lüe wärn, nich üm Geld un goode Woer nich. De was doch sowat vun dösbaddelig!

 

Wi flögen met den Fleiger no Arba-Minch, un Abreham weer min Guid. Ik hebb slopen in eene Lodge, Abreham bi sine Familje, de ik ok noch kennenliernt hebb.

Dree ünnerschiedliche Touren met een Mietwogen hefft wi dörstohn, dat weer dat reinste Äthiopien, wat ik dor kennenliernt hefft. De irst Tour güng no Chencha, dat is een Dörp boben in de Bargen. Dat güng twintig Kilometer up Schotter bargup, in dat Dörp weer grod Marktdag. Wedder hebb ik dat belevt, dat nur de Fronslüe alns, wat se dor verköpen wulln, up ehrn Puckel den steilen Wech, mannichmol twee Dage lang, henschleppen doen, as dat weern grote Ballen vun Hau, Höhner, Hirse un Kallebassen un wat weet ik noch. Ok Melk heffte se dor upn Markt anboen, wat ik nich verstunnen kunn, bi de Hitze Melk. Ik hebb dor nur Fronsminschen dropen, wo weern de Manslüe? Un wennse nix oder nich allens verköpen kun`n, möst se dat ok allens wedder torüchschleppen, ok dat, wat se sülvens inköpen däen.  Un keen een mogt een griesliches Gesicht, up all`n Fotos, de ik schoten hebb, lacht se bi allen Strapazen. Is doch nich to glöben.

Chencha is een Dörp, dat du di met Geföhl ankieken most, ganz anners as de Slums in de groten Stäe. Un so`n beten Tourismus wulln se ok hier henholen, kunnst slopen in`ne runden Hutt. Un duschen kunnst unnern Boom, dat Woter kummt ut een Kanister , de hangt an een Ast.

Up den Rückwege besögt wi noch de „Forty Springs“, de veertich Quellen, up de man doch so stolt is. Woter ut de Eer. Ober ik kunn dor nich langlopen, ik harr nich de rechtgen Schau, de weern met den`n Fleiger wedder torüchflogen, tohoop met annere Soken, de noch in`n den Koffer weern. Un een Krokodilfarm legg ok noch an`n Wech, dor sünd wi ok hengohn. Dat weer bannig gefahrlik, dor hentokomen, öber lose Stangen, de rollen doen, mann, un dorbi harrn wi in`nt Water fallen kunnt, un denn de Krokodils......, ok, wenn disse hier noch lütt weern.

An`n annern  Dag güng dat an den Chamo-Lake. De Pad dorhenn güng dör Wildnis, öber Stock un Steen. Un et  was bannig heet, wi wullt met een lütt Boot op den See, de nich lütt weer, veer Stünn schall de Fohrt duern, denn dat is een bannig groten See, dor gifft dat Masse vun Vagels, Hypos, dat sünd Fluss- or Nilpeer. un grote Beester vun Krokodilen. Wenn de us to faten kregen.....

Dat weer allens moi interessant, un nich in`n Zoo, ne, allens in de grode Natur. Un up dat Water was dat ok komodig köhl, dor kunn man dat utholen.

Tjo, dann güng dat torüch, wedder öber Stock un Steen, und denn henn no de Lodge, wo ik ok noch met dat Klo umkippt bin, wiel dat an`n Bodden nich fastmokt weer. Schiet ober ok.

 

Un dann schall dat an den komenden Dag in den Nessessiar-Nationalpark gohn. Dat most fröh morgens angohn, denn dat ward een lange Tour wern. Wie hefft een soßtig Johr ohlen Landrover met Guid engagiert. De weer een kommodcher Driver, he wiest us Zebras un Gnus, un Dikties, de sünd neschierig, ober flink, doch Elefanten, Giraffen or Löwen geef dat hier nich. Düsse Nationalpark leggt in den sogenannten Afrikanischen Groben, een Vulkangebiet, un Geografen hefft utrekent, dat hier in teindusend Johrn sik Afrika deelen ward, und dennso kümmt hier dat grote Water her. Vun denn indschen Oschen.

Bit in de späte Nacht föhrt wi dör den Park, bargup, bargrunner, up schmole Pisten un met Neigungen, dat wi meent, dat Auto schafft dat nich un leggt sik gliks up de Siet. Ober allens geiht good, de Driver versteiht sin Handwark, un denn in de Nacht geef dat noch een scheunet Afschiedseten up de Terrass vun de Lodge.

Un denn gung dat an`n annern Dag met den Fleiger torüch no Jimma, wo ik denn ok mien Kuffer wedderkregen dä, man, ik heff de ganz Tied nich mine Kusen putzen köönt.

 

Ik heff mannich wat beleeft up de Straaten vun Ethiopien, un süke Geschichten könnt ik ok vertellen vun Pakiston, wo ik ok met een Driver up den Karakorum-Highway in den Himalaya föhrt bünn, just dor, wo hüt de Taliban togang sünd. Ik weer ober tweedusenduneen dor, da weer vun de noch nix to marken.

 

 

Dat het schreven

Werner Schröder

Norddeutsche Heimat

 

Norddütsches Land-

min Heimatland.

Met Geest un Moor,

met Wald un Strand,

met Wischen un met Waterkant.

 

Nich jümmers möt dat Bargen ween,

ok moorig Grund is wunnerschön.

 

Nich wiet vun Brem, dat dat man weest,

legt Oldendorp hoch up de Geest.

Und drümherüm sünd mannig Böm,

dat wannern is dor wunnerschön.

 

Un nich wiet af ist`t Düvels Moor,

mang Sailor mookt sin Scheep dor klor.

Hüt scheeperns nich mehr Torf no Brem,

no See to sünds mol wedder ween.

 

Doch wer up Schausters Rappen geiht,

schön sutje dör de Wischen sleiht,

demm kumn de Bankens grode recht,

de dann un wann am Wege leggt.

 

Bi Holste, Axstedt, Gielermoor

het een Vereen bannig wat vor.

He hett, wie kunn dat anners ween,

een scheunet grieses Hus ut Steen.

 

Naturfründ sünd hier noh bi Steden,

se plant ok Böme an de Wegen.

De Bankens, vun de ik ji vertellt,

de hebbt se sülbens uppestellt.

 

 Pläsier mogt dat hier gau to radeln

de Wegen sünd as maakt  for di,-

un hest woll Pien in diene Wadeln

de Bahnhoff Lübbs is ganz nohbi.

 

Ik denk, nu weet ji meist Bescheed,

nu mokt jou moln poor moije Dage.

Besögt dat Holt inn`t Winterkleed,

ganz herrlich is dat, ohne Frage.

 

Im Fröhling, Summer, Harbst - mokt Rast,

ji sünd stets girn gesehner Gast.

 

Hier kunnst de Seel mol baumeln laten,

wennst mogst, kunnst barft dör Bäche waten.

Ganz lik, alleen, met Fro, met Kinner -

Am End sünd alle nur Gewinner.

 

 

WS

De Sack hett een Lock.

 

Een Frue föhrt met ehren Drohtesel dör de Stadt. Up den Gepäckdräger harr se twee Säcke.

De eene Sack harr een Lock, ut dem vullen jümmers 2-Eurostucken rut.

​Dor öberhalt se een Gendarmenauto un stoppt de Frue. „ Se verlöret Geld ut den Sack, leve Frue“,

sä de een Gendarm to ehr.

​De Frue verschrickt sik. „Do mut ik gau wedder torüggeföhrn un allens wedder insammeln“, seggt se.

​„Momang mol“, sä de anner Gendarm, „woher hebbt se denn dat ganze Geld egentlik, hebbt se dat villicht

klaut?“

​„Nee“, seggt de Frue, „ick hebb een Laubenpiper-Gorn glicks neben den Footballplatz, un de Lüe kümmt

jümmers un pinkelt in min Gorn. Dennso hebb ik mi met min Heckenschnider hennstellt un de Pisser

för de Wohl stellt: Entweder ji gifft mi twee Euro – oder he is affe.“

​De Gendarmen lachet.“ Un wat is inn denn anneren Sacke inne?“

Seggt de Frue.“Se hefft jo nich alle betolen wullet.“

 

 

Unbekannter Autor

Swinsgalopp (dat lööpt) für NDR Vertell doch mal 2017

Dat Leven löppt in Swiensgalopp.
Lööp ik? Nee, ik stölker öber min egen Fööt, as ik in dat Theem rinslurn dä. Dat hebb ik ni nich dacht,
dat dat för mine Schrievfingers wat weern könn.
Ik bin born. Glövst nich? Doch. Man nehr , dat segg ik di nich. Un annere Lüüd vunne Eer, de
wüsst dat nich, wenn se born sünd. Swatte, geele, witte Minschen. Bi denn een güng dat bannig flink,
bi een annern duerte dat mannigmol Stünnen, odder ook mol een ganzen, langen Dag. Odder Dag un
Nacht. De jungen or ölleren Frunsminschen hebbt allemang bannig veel utholen möst. Dat köönt ehre
Kirls sik knappemang recht vörstellen, denn meist sünd se nich dorbi, wenn de nèe Schietbüdel up de
Wilt kümmt.
Ik bün so een, un as se mi up de Ries schickt harrn, löpp dat un duer negen Maans, denn weer ik
ankom. Clock acht, seggt min Moder, un de möt dat weten, denn de wär dorbi. Un ik weer so een, de
Pien mokt hett, denn Moder hät mi metn Kaiserschnitt up de Wilt bröcht.
Tauierst bün ik bannig lütte, ober swatte Hoor, de harr ik all`n Barg vun af.
Denne heff ik Melk to lebbern kregen, meist ut de Titt, un de gung nich all in`t Muul, mannich wat
lööpt ok vorbi. Ober- ik wur grötter. Dorbi holpen het mi ok sowat vunn Levertron, un dat moch ik jo
nu afsluut nech. Ik schree un spuk, un all`ns löppt mi wedder ut dat lütte Swiegstill rutte.
Obers doch keem ik in`t wassen, odder grod düssehalben, wegen denn Levertron, denn dat hett mi
holpen, min Suuggöörtid to öberstohn. Un bald güng dat los, dat Lopen to liern. Irst weer ik dor man
ganz kommodig tatterig op de Been, ober denn löppt sik dat trecht. Un nu güng dat in`n Swiensgalopp
no de Schooltid hen. Jo, un de söß Johr, de löpen dorhenn, as wenn dat doch so an de tein Johrn
weern. Denn weest, wenne lütt büst, dennso will de Tid ni nich to Enn gohn. Bet de tokamen Adebarsdag
or Dickbuuksavend kümmt, dat duuuuurt......
Jo, un nu weer ik so wat üm de söss Johr un heff ne Schooltüt in de Hänn. Obers wat wär dor inne?
Nix, as dat hüt so is. Geef jo noch keen Tüdelüt as wi so´n Handy or noch neemodscher een Smatfoon.
Nee, in de Tid achter denn groten Krieg hest di freit, wenn een Appel un Ei un Griffel met Tofel ut
Schiefer afkriegen deist. Wat so smuck janken deit. Wenn dat denn hochkümmt, sachens ne lütt Tofel
Schokolaad. Un doch hest di freit as`n lütt König odder een Stint, dennso du büst jo nu all grot, jennfalls
gröter as all de Kinner achter di.
Un so löppt dat wieter. Mannichmol hest wat kregen met`n Stock ut Rohr, wenn de Schoolmester
dat anners meent as du. Odder du möst vör de Klassdör stohn, un denn hest di schomt un meent, all
de annern kiegt di scheel an. Man liernt hest doch wat, mannigmol mehr as hütigen Daags. Schölers
all tohop in een Klass, de richtig goden un de, de wegen luder dumm Tüch maken so gornix in eern
Bregen kreegen doen. Dat is no min Plie meist unklook.
Un nu löppt de Tid all`n beten korthanniger. Kiekst gau schon mol no de Mäken, wenne ok fors
denkst, met de kunnst jo nix anfungen, de köönt jo noch nich mol Footbollspellen. Avers met eern
Breegen, dor sünd se di doch mannigmol öber. Nu möst di ranholn, anners lööpt sei di doch noch
wege, un dennso steihst du dor as een bedropelten Oop.
Un büst du so üm de Foftein / Soßtein, denn berekenst, wat de Tid liekers `n beten gauer löpen
kunn. Du wullst`n luetten Tick Boorgeld verdee`n, möchst jo nu af un an ok mol een Ies odder `ne

Cola up den Maakt smeeten. För de Mäkens, de to damlackig ton Footballspellen sünd.

 

Doch nu is dat wat anners, wat di an de behögen deist.

 

Gahst henn to´n Danz op de Deel, wiest wars dor Eene, de di fört Leven toseggen kunn. Un dien
Mäken glövt dat ok so. Un wedder lööpt de Tid, wi beid köönt nich aftöven, bet wi de Ring köpen
könnt. Wi hefft jo nu `nanner een komodjen Baantje, wat meent, dat wi Hochtid holen kunnt.
Nu hefft wi tohoop meist een veertel vun de Levensries dorlööpt, dat anner kümmt allens noch.
Doch dat is nich mer so, wie as bi de lütt Butcher, wo de Tid nich suenn wull. Hochtiet schull bald holt wiern, un in`n Swiensgalopp kümmst dorhenn, wo du sülbens as Schietbüdel ween büst. Bald hefft wi sülvens een lütt Tittgoer in de Weeg leggen, man Levertron, so as fröger, mut dat nich meer toetern.
Man, dat rümkreihen is noch akroot so as to olen Tiden.
Un de löppt nu all`n beten hiller. Woll hefft wi bald noch een Bölkhannes, un denn hesst sachens
een Luusglitsch, de Annern seggt ne Platt. Un dien Fru, de nech mer dat Mäken, sünnern de Olln is, lüstert di achteran, wenne ton Kröger löppst. Odder se stünd ünner de Dör un halt di da rut. Oh weih.
Bilütten kümmst in dat Halvige vun dien Levensries, un wenne ni nich een Luusglitsch hesst, dennso kee`m de griesen Hoor. Un`n Spickeleer-Iisen boerst meist all lang. Un as is dat met de Riestueten?
Het de Dokter ok all seggt, schast di bilang een Hörrohr köpen? Ober hest jo Dusel in düsse niege Tid, gifft dat so moje lütte, nich mehr de Ohrtrompetjen ut massig Holt.
De Tid löppt wieter, juun Tittgoer un de Bölkhannes sünd ok al mielenwiet up ehr Ries. Un du mitsamts dien Olln kümmst all wedder toon Fieern, schall doch bald Silverhochtieden ween. Dat will een groten Festdag wern. Grote Lüe, lütte Lüe, Frünn un Nobers sünd alltohoop dorbi. De Boorgermester un de Paster meist ok.
Un du Bremer Butcher, du Tagenbarer, wüsst di nich lumpen loten. Wat is, lot dat doch ne Kau
kosten. Un een Swin överto, sowat fiert wie jo barft eenmol.
Un wieter löppt dat, dat Leven, dat komodche, is noch lang nich am End. Dreeveertel, nu büst in`t
Rentenoller, hest dien Hus meist afbetoolt. Löppt bi di nich so, as bi mang annere Lüüd, wo de Schullen ut den Schosteen rutkieken doen. De hebbt keen Utkamen met dat Inkamen.
Mennige sünd dor unschullig an, se hebben jümmers nerig arbeit, nich üverhannig Glimmstängel
smoeket, bien Kröger nich toveel rumhocket. Un doch sünd se ut das Raster rutfallt, dat se een ruemkamen Olderleven hevt. Dat leegt jüst so an de Politischen, wecke de Rentenanrechten so dulle torüch schruft hefft. Sülvst ober good met ehrn Pension leven doen. Dat is nech rechtens.
Ik heff mi met min Olle, de ik dunntomaal bi denn Danz op de Deel wies warrn bün, bannig goot
(meisttiets) verdregen. Af un denn hebbt wi us wat op de Oogen geven, raar sünd wi gegenanner anlöppt. Doch wi levt us un uns Kinner. Un bald sünd bi us Grootkinner, un wi freit us, wennt us alltohoop goot geiht, wennt ok bi jüm good löppt.
Dat mut nu nich een Batzen Boorgeld ween. Wenn dat toon Utkomen langt, un ok noch een beten över ist, dennso ist dat good. Över dit steiht, un dat is us wiss Gloven, dat de Gesundheit dat Best is, wat de Minsch tokriegen kunn. Un wenn du noch so achterteran lööpen deist, een groten Geldbuedel weggt dat allens nich uppe.
Dat wullt ik noch seggen: Wi hebbt noch een veertel vun use Tid to loopen, wennt good geiht, un denn leggt wie in de Kist. Un wi köönt mellen: Vun de Wiege bet toe Bahre, Swiensgalopp, so löppt de Jahre.
Un allso slöt sik de Kring.

 

WS Lübberstedt,  2017

Impressum

Orthopädie-Schuhtechnik i.R.

Bogenstr. 7

27729 Lübberstedt

 

Telefon:0 04793-4323684

Internet:www.romane-undmehr.de

  

Email:das.buchregal@ewe.net

Inhaltlich Verantwortlicher gemäß § 6 MDStV ist Werner Schröder.

 

Disclaimer:

Im Rahmen unseres Dienstes werden auch Links zu Internetinhalten anderer Anbieter bereitgestellt. Auf den Inhalt dieser Seiten haben wir keinen Einfluss; für den Inhalt ist ausschließlich der Betreiber der anderen Website verantwortlich. Trotz der Überprüfung der Inhalte im gesetzlich gebotenen Rahmen müssen wir daher jede Verantwortung für den Inhalt dieser Links bzw. der verlinkten Seite ablehnen.